Mekke Antlaşması Nedir? Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Savunma Paktı

Çeşit	Ortak Savunma Antlaşması
İmzalanma Tarihi	7 Ağustos 2026
Yer	Mekke
İmzacı devletler	Türkiye Suudi Arabistan Pakistan
İmzalayanlar	Recep Tayyip Erdoğan, Muhammed bin Selman, Şahbaz Şerif
Diğer Adları	Mekke Anlaşması, Mekke Savunma İttifakı
Madde sayısı	16
Dilleri	Türkçe, Arapça, İngilizce
Süresi	Süresiz (ilk 10 yıl çekilme yok)
Onay	Pakistan ve Suudi Arabistan: Ekim 2026; TBMM: 5 Kasım 2026
Sekreterya	Suudi Arabistan

Mekke Ortak Savunma Antlaşması, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan bir ortak savunma antlaşmasıdır. Türk basınında kısaca Mekke Anlaşması, taraflarca 31 Ağustos 2026’dan itibaren Mekke Savunma İttifakı adıyla da anılır. Metni Türkiye adına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan adına Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Pakistan adına Başbakan Şahbaz Şerif imzaladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, onay kanununu 5 Kasım 2026’da 279 kabul ve 119 ret oyuyla kabul etti [1].

Türkiye ile Pakistan’ın Ortak İttifak Geçmişi

Türkiye ile Pakistan, 1950’lerde aynı savunma örgütünde yer almıştı. 24 Şubat 1955’te Türkiye ile Irak arasında Bağdat’ta imzalanan Karşılıklı Güvenlik ve Savunma İşbirliği Antlaşması, İngiltere ve İran’ın yanı sıra 23 Eylül 1955’te katılan Pakistan ile genişleyerek Bağdat Paktı adını aldı [2]. Irak, 14 Temmuz 1958 ihtilalinin ardından 24 Mart 1959’da paktan ayrıldı ve örgüt bundan sonra Merkezî Antlaşma Teşkilâtı (CENTO) adıyla sürdü.

Suudi Arabistan ise 15 Aralık 2015’te Riyad’da, merkezinde bir harekât koordinasyon merkezi bulunan ve Türkiye ile Pakistan’ın da yer aldığı 34 ülkelik bir terörle mücadele koalisyonunun kurulduğunu duyurdu [3]. Duyuruyu basın toplantısında dönemin veliaht prens yardımcısı ve savunma bakanı Muhammed bin Selman yaptı.

Mekke Adını Taşıyan Başka Bir Antlaşma Var mı?

Mekke adıyla bilinen daha eski bir uzlaşma, Filistin hareketleri Fetih ile Hamas arasında Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde 6-8 Şubat 2007’de yapılan görüşmelerin ürünüdür [4]. Bu uzlaşma bir Filistin ulusal birlik hükümetinin kurulmasıyla sonuçlandı. 2026 antlaşmasının bu uzlaşmayla bir bağı yoktur, adını yalnızca imzalandığı şehirden alır.

Riyad’daki İkili Anlaşmadan Üçlü Pakta

Mekke Antlaşması’nın doğrudan öncülü, Pakistan ile Suudi Arabistan arasında imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması’dır. Şahbaz Şerif ile Muhammed bin Selman, bu metni 17 Eylül 2025’te Riyad’daki Yemame Sarayı’nda imzaladı [5]. Pakistan Başbakanlığı’nın açıklamasında, 2 ülkeden birine yönelik saldırının ikisine birden yapılmış sayılacağı bildirildi.

Türkiye Üçlü Pakta Nasıl Dahil Oldu?

Türkiye’nin bu ikili yapıya katılmak istediği ilk kez 9 Ocak 2026’da Bloomberg’in, isimleri açıklanmayan kaynaklara dayanan haberiyle duyuldu [6]. Habere göre görüşmeler ileri aşamadaydı ve Ankara, ABD’nin NATO’ya bağlılığına dair kuşkular karşısında bu yapıyı ek bir güvence olarak görüyordu. Aynı hafta Türkiye ile Suudi Arabistan donanmaları ilk kez Ankara’da bir araya geldi. Türkiye, o tarihte Pakistan Deniz Kuvvetleri için korvet inşa ediyor ve Pakistan Hava Kuvvetleri’nin F-16 uçaklarını modernize ediyordu.

Ocak 2026’nın sonunda Pakistan Savunma Üretimi Bakanı, üçlü bir savunma anlaşması taslağının hazırlandığını Reuters’a açıkladı. Türkiye’nin bu yöneliminde Pakistan ile Hindistan arasındaki Mayıs 2025 çatışması da etkiliydi: Ankara bu çatışmada Pakistan’ın yanında yer almış ve Hint askerî teçhizatının hava sahasından geçişine izin vermemişti.

Mekke Zirvesi ve İmza

Antlaşma, bölgede savaşın sürdüğü bir dönemde imzalandı. ABD ve İsrail, 28 Şubat 2026’da İran’a saldırmıştı ve bu savaş Ağustos başında 5 ayı geride bırakmıştı. Suudi Arabistan ise 13 Temmuz 2026’dan beri Yemen’deki Husilerin saldırılarına maruz kalıyordu.

3 lider, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de düzenlenen zirvede antlaşmayı imzaladı. Metin Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere 3 asıl nüsha hâlinde düzenlendi; yorum farkı doğarsa İngilizce metin esas alınacaktı. ABD Başkanı Donald Trump, 16 Ağustos 2026’da Truth Social hesabından paylaştığı mesajda antlaşmayı Orta Doğu ülkelerinin kendilerini daha etkili savunabileceğinin göstergesi olarak niteledi [7].

Mekke Antlaşması’nın 16 Maddesi

Antlaşmanın tam metni, Türkiye’de onay süreci sırasında 6 Kasım 2026’da kamuoyuna yansıdı [8]. Metin 16 maddeden oluşmaktadır:

• 1. madde tarafların bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğünün korunmasında işbirliğini düzenler.
• 2. maddeye göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, 3 tarafa birden yapılmış sayılır ve saldırıya uğrayan ülkeye askerî imkânlar dahil yardım edilir. Ancak bu yardım kendiliğinden işlemez. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Ağustos 2026’daki açıklamasına göre saldırıya uğrayan devlet önce yardım talep etmeli ve ne tür bir destek istediğini belirtmelidir. TBMM’ye sunulan onay kanunu teklifinin gerekçesinde de kararların istişare yoluyla alınacağı yazılıdır.
• 3. ile 7. maddeler arası savunma sanayii, güvenlik, terörle mücadele, personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikat, teknoloji paylaşımı, ortak araştırma-geliştirme ve ortak üretimi kapsar.
• 8. madde, 3 ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulmasını öngörür. Komite yılda 2 kez toplanır, sekreteryası Suudi Arabistan’dadır. Genel sekreterlik 3 yıllık dönemlerle taraflar arasında dönüşümlü olarak el değiştirir ve ilk genel sekreter Pakistanlıdır.
• 9. madde güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımını,
• 10. madde silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik desteği öngörür.
• 11. madde: Antlaşma, taraflar arasında hukuki dayanak olarak kabul edilir.
• 12. madde, tarafların önceki uluslararası antlaşmalardan doğan yükümlülüklerini korur. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, 9 Ağustos 2026’da antlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve mevcut düzenlemelerin yerini almadığını söyledi.
• 13. madde: Gizlilik dereceli bilgilerin üçüncü taraflarla paylaşılmasını yasaklar,
• 14. madde: Taraflar arasındaki uyuşmazlıklar istişare yoluyla çözülür.
• 15. madde ise metinde değişikliği kurucu 3 ülkenin oybirliğine bağlar.
• 16. maddeye göre antlaşma süresizdir ve onay belgelerinin tevdi edilmesiyle yürürlüğe girer.

Antlaşmadan Çekilmek Mümkün mü?

Taraflar, yürürlüğe girişten sonraki ilk 10 yıl içinde antlaşmadan çekilemez. Bu sürenin sonunda çekilmek isteyen taraf, en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunmak zorundadır. Çekilme, sürmekte olan ortak projeleri ve gizlilik yükümlülüklerini sona erdirmez.

Komitenin ilk toplantısı 31 Ağustos 2026’da İstanbul’da yapıldı ve 3 ülke ittifaka resmen Mekke Savunma İttifakı adını verdi [9]. Toplantıya Türkiye’den Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu; Pakistan’dan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, Savunma Bakanı Havaca Asıf ve Mareşal Asım Munir; Suudi Arabistan’dan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Genelkurmay Başkanı Feyyad er-Ruveyli katıldı. Gündemde askerî birlikte çalışabilirlik, ortak tatbikatlar, savunma sanayiinde ortak üretim ve terörle mücadele vardı. Mısır’ın katılımı Ağustos 2026’da gündeme geldi; Cumhurbaşkanı Erdoğan 15 Ağustos’ta bunun mümkün olduğunu söyledi, Mısır ise anayasal ve hukuki boyutları incelediğini açıkladı.

Husi Saldırıları

İmzadan 2 gün sonra, 9 Ağustos 2026’da bir Husi insansız hava aracı Cizan’daki Aramco rafinerisini vurdu ve tesiste yangın çıktı [10]. Husi askerî sözcüsü Yahya Seri saldırıyı üstlendi, Suudi Enerji Bakanlığı yangının söndürüldüğünü açıkladı. Türkiye ve Pakistan bu saldırıya kamuoyu önünde tepki vermedi. Suudi Arabistan da yeni müttefiklerinden antlaşma kapsamında yardım istemedi.

Antlaşmanın Onay Süreci

Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Seccad Haydar Han, 23 Ekim 2026’daki basın toplantısında Pakistan’ın onay sürecini tamamladığını ve Suudi Arabistan’ın da antlaşmayı onayladığını açıkladı [11]. Türkiye’de onay kanunu teklifi 21 Ekim 2026’da TBMM Başkanlığına sunuldu ve 27 Ekim’de Dışişleri Komisyonu’ndan geçti. 3 maddelik teklifin 1. maddesi antlaşmanın onaylanmasını, diğer 2 maddesi yürürlük ve yürütmeyi düzenliyordu.

Türk Askeri Suudi Arabistan veya Yemen’e Gidecek mi?

Türk yetkililer, onaydan sonraki adımın Suudi Arabistan’a asker konuşlandırılması için Meclis’ten ayrıca izin almak olduğunu belirtti [13]. Konuşlandırmanın amacı, Yemen’den gelen Husi saldırılarına karşı Riyad’la dayanışmaydı. Hakan Fidan, olası bir konuşlandırmanın savunma amaçlı olacağını ve Türk kuvvetlerinin Yemen’de faaliyet göstermeyeceğini söyledi. Savunma Bakanı Yaşar Güler de Türkiye’nin Husilerle çatışma planı olmadığını, hedefin caydırıcılık olduğunu açıkladı. Ankara’nın ayrıca Türk personeline uygulanacak hukuku belirleyen bir Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması (SOFA) imzalaması ve onaylaması gerekiyor.

Kaynakça:

1. Sait Burak Utucu, “Mekke Anlaşması TBMM’de 279 oyla kabul edildi: Mutabakat neleri kapsıyor?”, Euronews Türkçe, 6 Kasım 2026, https://tr.euronews.com/2026/11/06/mekke-anlasmasi-tbmmde-279-oyla-kabul-edildi-mutabakat-neleri-kapsiyor.
2. Davut Dursun, “Bağdat Paktı”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. IV, İstanbul 1991, s. 446-447.
3. “Saudi Arabia Announces 34-Nation Islamic Alliance Against Terrorism”, Voice of America, 15 Aralık 2015, https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2015/12/mil-151215-voa02.htm.
4. Khaled Hroub, “Palestine’s argument: Mecca and beyond”, openDemocracy, 6 Mart 2007, https://www.opendemocracy.net/en/hroub-mecca-4410jsp/.
5. Abdullah Momand, “Pakistan and Saudi Arabia sign defence pact pledging joint response to aggression”, Dawn, 17 Eylül 2025, https://www.dawn.com/news/1942611.
6. “‘Deal very likely’: Turkiye seeks to join Pakistan-Saudi mutual defence pact, report says”, Dawn, 10 Ocak 2026, https://www.dawn.com/news/1966014.
7. Abid Hussain, “Trump hails Mecca pact: Can it replace the region’s US security umbrella?”, Al Jazeera, 17 Ağustos 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/8/17/trump-hails-mecca-pact-can-it-replace-the-regions-us-security-umbrella.
8. “Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın tam metni”, bianet, 6 Kasım 2026, https://bianet.org/haber/ortak-savunma-icin-mekke-anlasmasi-nin-tam-metni-325146.
9. Abid Hussain, “Pakistan, Saudi Arabia, Turkiye meet: What’s next for their defence pact?”, Al Jazeera, 31 Ağustos 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/8/31/pakistan-saudi-arabia-turkiye-meet-whats-next-for-their-defence-pact.
10. Zvika Klein, “Turkey and Pakistan did nothing when Houthis hit Saudi, despite defense pact”, The Jerusalem Post, 11 Ağustos 2026, https://www.jpost.com/middle-east/article-905130.
11. “Pakistan completes Mecca defense pact ratification, Türkiye to vote next”, Türkiye Today, 24 Ekim 2026, https://www.turkiyetoday.com/region/pakistan-completes-mecca-defense-pact-ratification-turkiye-to-vote-next-3230914.
12. Sait Burak Utucu, “Mekke Anlaşması TBMM’de: İlk madde kabul edildi, asker gönderme yetkisi tartışılıyor”, Euronews Türkçe, 5 Kasım 2026, https://tr.euronews.com/2026/11/05/mekke-anlasmasi-tbmmde-ilk-madde-kabul-edildi-asker-gonderme-yetkisi-tartisiliyor.
13. Ragıp Soylu, “Turkey moves closer to Saudi troop deployment as parliament approves Mecca defence pact”, Middle East Eye, 6 Kasım 2026, https://www.middleeasteye.net/news/turkey-moves-closer-saudi-troop-deployment-parliament-approves-mecca-defence-pact.