Fatih Sultan Mehmed’in Roma’nın fethi planı, 1479-1481 yılları arasında İtalya yarımadasına yönelik olarak hazırlanan ve 1480’deki Otranto seferiyle uygulamaya konulan bir fetih tasarısıdır. Plan, padişahın 1481’de ölmesiyle yarım kaldı ve Güney İtalya’daki Osmanlı varlığı 13 ay sürdü [2].
Fatih Sultan Mehmed Roma’yı Neden Hedef Aldı?
Otranto seferinin siyasi, askerî, dinî ve stratejik sebepleri vardı. Osmanlı tarafında, İstanbul’un ardından Roma’nın da alınmasının Hristiyan dünyası için tam bir yıkılış olacağı düşünülüyordu. Osmanlı casusları da İtalya’daki siyasi durumu sürekli olarak İstanbul’a bildiriyordu [2]. Venedik ile barış yapıldıktan sonra Fatih, Rodos’u, İtalya’yı ve papayı hedef aldı; Otranto seferi Roma’nın fethine bir başlangıç sayılıyordu [1].
Venedik Barışı ve İtalya’daki Siyasi Durum
Osmanlı Devleti ile Venedik arasında 16 yıldır süren savaş, 25 Ocak 1479’da imzalanan antlaşmayla sona erdi. Bu antlaşmayla Venedik İşkodra’yı Osmanlılara bıraktı ve yılda 10.000 altın ödemeyi kabul etti [1].
Aynı yıllarda İtalya’daki devletler birbirleriyle mücadele hâlindeydi. Papa IV. Sixtus ile Napoli Kralı I. Ferdinand, Floransa’yı Medici ailesinin elinden almak için ittifak kurmuştu. Buna karşı Floransa, Venedik, Milano ve Ferrara birlikte hareket etmeye karar verdi ve Napoli kuvvetleri Toskana’da savaşmaya başladı [2]. Napoli, Venedik ve Milano arasındaki rekabet ile papalığın siyasi girişimlerine duyulan düşmanlık Osmanlılar için elverişli bir ortam yaratmıştı. Venedik de Fatih’i Napoli Krallığı’na karşı harekete geçmeye teşvik ediyordu [1].
Gedik Ahmed Paşa’nın İyon Adalarını Alması
Gedik Ahmed Paşa, İtalya’ya geçişten önce 1479’da Tocco hanedanına ait Ayamavra (Lefkas), Kefalonya ve Zanta (Zakintos) adalarını ele geçirdi. Bu fetihle Osmanlılar, Napoli Krallığı’nın iç işlerine karışma imkânı buldu. Ertesi yılın baharında Fatih iki ayrı cepheye kuvvet gönderdi: Vezir Mesih Paşa Rodos’u kuşatırken Gedik Ahmed Paşa Güney İtalya seferine hazırlandı. 23 Mayıs 1480’de başlayan Rodos kuşatması 90 gün sürdü ve Osmanlı ordusu ağır kayıplarla geri çekildi [1].
Otranto Seferi ve Şehrin Fethi
Akkoyunlular ile meseleyi çözen Fatih, Batı’ya yöneldi. Gedik Ahmed Paşa, 132 gemi ve 18.000 kişilik bir kuvvetle 26 Temmuz 1480’de Avlonya’dan hareket etti [1]. Dönemin kaynaklarında gemi sayısı 80 ile 132 arasında verilir. Osmanlı kuvvetleri 28 Temmuz’da Apulia kıyısına çıktı [2].
Otranto Neden Seçildi?
Otranto, İtalya’nın güneydoğu ucunda, Adriyatik’in güney girişinde yer alır ve Avlonya’nın tam karşısındadır. Osmanlı kaynaklarında Apulia bölgesi verimli ve kalabalık bir yer olarak tanıtılır, Otranto ise İtalya’ya geçiş için bir köprübaşı olarak görülürdü [2].
Otranto’nun Fethinde Neler Yaşandı?
Osmanlı kuvvetleri, top desteğiyle sürdürülen saldırıların ardından 11 Ağustos 1480’de şehri hücumla aldı. Direnişi yöneten şehir ileri gelenlerinin bir kısmı öldürüldü, bir kısmı esir alındı [2]. Katolik Kilisesi, fetihten sonra öldürülen Antonio Primaldo ve 812 arkadaşını Otranto şehitleri adıyla 12 Mayıs 2013’te Papa Franciscus’un yönettiği törenle aziz ilan etti [5].
Gedik Ahmed Paşa kaleyi bir üs hâline getirdi ve buradan çevreye akınlar düzenledi [1]. Bu akınlar Lecce, Brindisi ve Taranto yörelerine kadar ulaştı [2].
Papalığın ve İtalyan Devletlerinin Tepkisi
Otranto’nun düşmesi üzerine Papa IV. Sixtus Roma’yı bırakıp kaçmayı düşündü. Şehri geri almak için İtalyan devletleri arasında, Macaristan’da ve Fransa’da Haçlı ruhu yeniden canlandı [1].
Fatih’in Ölümü Planı Nasıl Etkiledi?
Gedik Ahmed Paşa, Otranto’da 8.000 kişilik bir garnizon bıraktı ve bir sonraki sefer mevsiminde daha büyük bir kuvvetle dönmek amacıyla taze kuvvet toplamak üzere Avlonya’ya geçti [2].
Fatih Sultan Mehmed, 27 Nisan 1481’de (27 Safer 886) hasta olduğu hâlde İstanbul’dan sefere çıktı. Padişah, 3 Mayıs 1481 Perşembe günü (4 Rebîülevvel 886) Gebze yakınlarındaki Tekfurçayırı ordugâhında öldü [4].
Gedik Ahmed Paşa, padişahın ölüm haberini Avlonya’da aldı [2]. Tahta çıkan 2. Bayezid, kardeşi Cem Sultan ile taht mücadelesine girdi ve Gedik Ahmed Paşa’yı askerleriyle birlikte yanına çağırdı [1]. Bayezid, paşanın İtalya seferine devam etme yönündeki taleplerini kabul etmedi [3]. Gedik Ahmed Paşa bir daha Otranto’ya dönemedi [2].
Otranto Ne Zaman Geri Alındı?
Fatih’in ölümünden sonra Napoli Kralı I. Ferdinand, Arnavutluk’taki Osmanlı karşıtı isyancıları kışkırtıp destekledi ve Macaristan Kralı’ndan yardım istedi. Napoli kuvvetlerinin karadan başlattığı kuşatma 6 ay sürdü; Aragon Kralı’nın gönderdiği 40 gemi de kaleyi denizden kuşattı [2]. Yiyecek ve su sıkıntısı çeken Osmanlı garnizonu, 10 Eylül 1481’de teslim oldu.
Kaynakça:
- Halil İnalcık, “Mehmed II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XXVIII, İstanbul 2003, s. 395-407.
- Metin Ziya Köse, “Otranto Seferi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ek-2, İstanbul 2019, s. 382-384.
- Hedda Reindl-Kiel, “Gedik Ahmed Paşa”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XIII, İstanbul 1996, s. 543-544.
- İsmail Hakkı Uzunçarşılı, “Fatih Sultan Mehmed’in Ölümü”, Belleten, c. XXXIX, sy. 155 (Temmuz 1975), s. 473-482.
- Vatican Radio, “Pope canonizes hundreds of Italian martyrs, Columbian and Mexican nuns”, 13 Mayıs 2013, https://www.archivioradiovaticana.va/storico/2013/05/13/pope_canonizes_hundreds_of_italian_martyrs,_columbian_and_mexican_nuns/in2-691716
