Mesih Mirza, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan‘ın oğlu olan ve 1490’da Tebriz yakınlarında öldürülen bir Akkoyunlu şehzadesidir.
Uzun Hasan 1478’de öldü ve yerine oğlu Halil geçti. Halil’in Âmid’e gönderdiği öz kardeşi Yâkub Bey aynı yıl isyan etti, Hoy çayı kenarında Halil’i yenerek Akkoyunlu hükümdarı oldu [2].
Yakub Bey Döneminde Mesih Mirza
Sultan Halil’in ölümünden sonra dul kalan eşi, Kadı Hasan’ın kardeşi Çelebi Hüseyin ile evlendi. Türkmen geleneğine göre saray hatunları yalnızca hanedan üyeleri ve nüfuzlu kişilerle evlendirilirdi. Bu evliliğe tepki gösteren Selçukşah Begüm, Sultan Yâkub Bey, Mesih Mirza, Yusuf Mirza ve Ali Mirza’yı çağırarak bir kengeş (danışma meclisi) topladı [1].
Yâkub Bey 1490’da bir veba salgını sırasında öldü. Yerine 9 yaşındaki oğlu Baysungur geçirildi, ancak devlet idaresi atabegi Musullu Sofu Halil Bey’in eline geçti. Sofu Halil, Sultan Halil’in oğlu divan beyi Ali Mirza’yı ve Kadı Îsâ es-Sâvecî’yi öldürttü, Necmeddin Mesud’u da vezirlikten azletti [2].
Sofu Halil kısa süre sonra Biçenoğlu Süleyman Bey’e yenilerek öldü ve yerine Süleyman Bey geçti. Hanedandan Dânâ Halil Bey’in oğlu İbrâhim Bey, Alıncak Kalesi dizdarıyla anlaştı ve bu kalede hapsedilmiş olan Mesih Mirza’nın oğlu Rüstem’i hükümdar ilan etti. Rüstem Bey Mayıs 1492’de Akkoyunlu tahtına çıktı [2].
Rüstem Bey’in hükümdarlığı 5 yıl sürdü. Mayıs 1497’de Göde Ahmed ile Çoban Köprüsü yakınında karşılaşan Rüstem, emîrlerinin karşı tarafa geçmesi üzerine Gürcistan’a kaçtı. Kısa süre sonra Gence bölgesindeki Kaçar boyunun yardımıyla tahtını geri almaya çalışırken öldü [2].
Mesih Mirza Hükümdar Oldu mu?
Evet, Sofu Halil’e karşı birleşen Akkoyunlu şehzade ve beyleri, Uzun Hasan’ın oğullarından Mesih Mirza’yı hükümdar ilan etti. Mesih Mirza tahtı ele geçiremedi: Sofu Halil, Tebriz yakınlarında yapılan savaşta onun kuvvetlerini yendi. Mesih Mirza bu savaşta birçok şehzade ve beyle birlikte öldü (1490).
Kaynakça:
- Ayşe Atıcı Arayancan, “Akkoyunlu Sarayında Hristiyan Bir Şahbanu: Theodora Maria Katerina/Despina Hatun”, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy. 1 (Haziran 2024), s. 83-102 (s. 89-90).
- Faruk Sümer, “Akkoyunlular”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. II, İstanbul 1989, s. 270-274.
