1. Ferdinando (Ferrante), 1458-1494 yılları arasında Napoli Krallığı’nda hüküm süren Aragon hanedanından bir kraldır. Saltanatının 36 yılı boyunca Osmanlı Devleti ile Adriyatik’in iki yakasında karşı karşıya geldi. 1480’de Osmanlı kuvvetlerinin Otranto’ya çıkması krallığın topraklarında oldu ve şehrin 1481’de geri alınması onun yönettiği askerî ve diplomatik girişimlerle gerçekleşti.
Fernandino (Ferdinando) Kimdir?
Fernandino, 1423’te Valencia’da doğdu. Aragon Kralı 5. Alfonso’nun gayrimeşru oğluydu. Babası 1442’de Napoli’yi ele geçirip burada 1. Alfonso adıyla kral olunca onu meşru evlat olarak tanıttı ve veliaht ilan etti. Babasının 1458’deki ölümünden sonra Aragon tacı amcası 2. Juan’a, Napoli tahtı ise Ferrante’ye geçti [1].
Ferrante Adı Nereden Gelir?
Ferrante, Ferdinando adının Napoli ve Güney İtalya ağzındaki biçimidir. Çağdaş İtalyan belgelerinde kral daha çok bu adla anılır. Türkçe kaynaklarda ise “Napoli Kralı Ferdinand” ya da yalnızca “Napoli kralı” olarak geçer.
Tahta Çıkışı ve Anjou Savaşı
Ferrante’nin tahta çıkışı tartışmasız olmadı. Papa 3. Calixtus, Alfonso’nun haçlı seferine gereken ilgiyi göstermemesine kızarak Ferrante’nin taht hakkını tanımadı. Papa, Ferrante’nin Alfonso’nun değil, onun Mağripli bir kölesinin oğlu olduğu söylentisini de yaydı. Krallıktaki Anjou yanlısı baronlar bu durumdan yararlanarak ayaklandı. Ferrante, Papalıkla ilişkileri bozulduğunda da Osmanlıları bir koz olarak kullandı. 2. Paulus ile çatıştığı yıllarda papaya, dilediği zaman Türklerle ittifak kurabileceğini bildirdi ve aynı tehdidi 1485-1486’da Papa 8. Innocentius’a karşı da tekrarladı [2].
Anjou hanedanından Jean d’Anjou’nun desteklediği isyan karşısında Ferrante, 7 Temmuz 1460’ta Sarno’da yenildi. 1461’de Arnavut beyi İskender Bey, Ferrante’nin babasına olan bağlılığı nedeniyle kuvvetleriyle Puglia’ya geçip krala destek verdi. Ferrante, 18 Ağustos 1462’de Troia’da Anjou kuvvetlerini bozguna uğrattı ve 1464’e kadar krallığın tamamında otoritesini yeniden kurdu.
Ferrante, evlilikleri İtalya ve Avrupa siyasetinde bir araç olarak kullandı. Meşru ve gayrimeşru 14 kadar çocuğu oldu. Oğlu Alfonso’yu Milano Dükü Francesco Sforza’nın kızı Ippolita Maria Sforza ile, kızı Eleonora’yı Ferrara Dükü Ercole d’Este ile, kızı Beatrice’yi Macaristan Kralı Matthias Corvinus ile evlendirdi [3]. Bu ağdaki 2 akrabalık bağı 1481’de Otranto kuşatmasında doğrudan işe yaradı: Macar kralı Ferrante’nin damadı, Aragon kralı ise eşinin kardeşiydi.
Otranto Seferinden Önce Napoli
1478’deki Pazzi Komplosu’ndan sonra Ferrante, Papa 4. Sixtus’un yanında Floransa’ya karşı savaşa girdi. Napoli ordusu oğlu Calabria Dükü Alfonso’nun komutasında Toskana’da bulunuyordu. Lorenzo de’ Medici’nin Aralık 1479’da bizzat Napoli’ye gelmesiyle başlayan görüşmeler Mart 1480’de barışla sonuçlandı, ancak Alfonso Siena çevresinde kalmayı sürdürdü.
Osmanlı tarafının Napoli’ye yönelmesinin sebepleri arasında Ferrante’nin hanedan siyaseti de sayılır. Kefalonya ve Ayamavra’nın hâkimi Leonardo 3. Tocco, Osmanlı Devleti’nden izin almadan Napoli kraliyet ailesinden bir prensesle, Ferrante’nin torunu Francesca Marzano ile evlenmişti. Bu evlilik, seferin olası sebeplerinden biri olarak gösterilir [4]. Tocco topraklarını 1479’da kaybedince İtalya’ya kaçtı.
Otranto’nun Düşüşü ve Napoli’nin Karşılığı
Osmanlı kuvvetleri 11 Ağustos 1480’de Otranto’yu Gedik Ahmet Paşa komutasında aldığında Ferrante’nin elinde Puglia’da hazır bir ordu yoktu. Kral, yerel birlikleri şehrin çevresinde toplayarak Osmanlıları kıyıdaki köprübaşına sıkıştırmaya çalıştı. Toskana’dan çağrılan Alfonso Puglia’ya ulaştıysa da ilk aylarda Osmanlı akıncılarını durduramadı. Ferrante bunun üzerine savaşı krallık sınırlarının dışına taşıdı: damadı Matthias Corvinus’tan Osmanlıları Balkanlar’da meşgul etmesini istedi ve Arnavutluk’taki Osmanlı karşıtlarını harekete geçirdi. Karadan sürdürülen kuşatma, Aragon’dan gelen gemilerle denizden de desteklendi [5].
Otranto’yu Kim Geri Aldı?
Kuşatmanın sahadaki komutanı Calabria Dükü Alfonso idi. Ferrante ise Macar ve Aragon yardımını sağlayıp Arnavut harekâtını düzenleyerek savaşı Napoli’den yürüttü. 2. Mehmed’in ölümünden sonra İstanbul’dan beklenen yardım gelmeyince garnizon teslim oldu ve şehir Napoli’ye geçti.
Arnavut Cephesi ve Kastrioti Ailesi
Ferrante’nin Arnavut cephesindeki başlıca aracı, İskender Bey’in oğlu Giovanni (Gjon) Kastrioti idi. Babasının ölümünden sonra annesi Andronika ile birlikte Napoli Krallığı’na yerleşen Giovanni, burada Ferrante’nin İskender Bey’e duyduğu minnet sayesinde himaye gördü. 21 Mayıs 1481 tarihli bir belge, Otranto kuşatması için yaptığı harcamalar karşılığında onu bir vergiden muaf tutar ve kuşatmada bulunduğunu kanıtlar. Giovanni, Temmuz 1481’in ikinci yarısında Arnavutluk’a geçti. Bu harekâtın amacı, Avlonya’dan Otranto garnizonuna binlerce asker ve malzemeyle yapılması tasarlanan takviyeyi engellemekti. Otranto teslim olmadan önce Giovanni’nin kuzeni Konstantin, hadım Süleyman’ı esir aldı [6].
Bayezid, İtalya ve Arnavutluk işlerini Rumeli Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa’ya vermişti, ancak Arnavutluk’taki isyan yüzünden beklediği sonucu alamadı. Bayezid’den çekinen Ferrante, ona bir elçi göndererek barış istedi ve elindeki Osmanlı askerlerini, mühimmatı ve erzakı barış karşılığında geri vermeyi önerdi. Otranto’da esir düşen Osmanlı askerlerinin bir kısmı Napoli ordusuna katıldı. 1482-1485 arasında Napoli ile Osmanlı sarayı arasında mektuplar gidip geldi ve antlaşmalar imzalandı. Ferrante’nin ölüm yılı olan 1494’te bir Osmanlı elçilik heyeti Napoli’ye geldi, ancak taraflar arasında sürekli bir ilişki kurulamadı [7].
Fernandino’nun Ölümü
Otranto’dan sonra Fernandino, Floransa ile birlikte 1482-1484 Ferrara Savaşı’nda Venedik’e karşı savaştı. 1485-1487’deki büyük baron isyanını tutuklamalar, yargılamalar, müsadereler ve idamlarla bastırdı. Fransa Kralı 8. Charles’ın Napoli tahtı üzerindeki iddialarının İtalya’yı yeni bir savaşa sürüklediği sırada, 25 Ocak 1494’te Napoli’de öldü ve yerine oğlu Alfonso geçti.
Kaynakça:
- “Ferdinand I, king of Naples”, Encyclopaedia Britannica (çevrimiçi), https://www.britannica.com/biography/Ferdinand-I-king-of-Naples (erişim: 9 Kasım 2026).
- Giovanni Ricci, “Mediterraneo 1484-85: Venezia aiuta Granada a resistere”, Mediterranea. Ricerche storiche, a. X, n. 28 (Agosto 2013), s. 357-366.
- Alessio Russo, Federico d’Aragona (1451-1504). Politica e ideologia nella dinastia aragonese di Napoli, Napoli: FedOAPress, 2018, s. 19-21, 36.
- Haldun Eroğlu, “II. Mehmet’in İtalya Seferi (1480-1481)”, Mediterranean Journal of Humanities, c. I, sy. 2 (2011), s. 127-134.
- Metin Ziya Köse, “Otranto Seferi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ek-2, Ankara 2019, s. 382-384.
- Giancarlo Vallone, “Andronica e Giovanni Scanderbeg in Italia”, Studia Albanica, c. 55, sy. 1 (2018), s. 59-111.
- Mahmut H. Şakiroğlu, “Napoli”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XXXII, İstanbul 2006, s. 383-385.
