Karamanoğlu İshak Bey (ö. 1465), 1464-1465 yılları arasında Orta ve Güney Anadolu’da hüküm süren bir Karamanoğulları beyidir.
Karamanoğlu İshak Bey’in Ailesi ve Veliahtlığı
İshak, 1423-1464 yılları arasında Karaman’ı yöneten İbrahim Bey’in büyük oğluydu ve bir cariyeden doğmuştu. İbrahim Bey’in Çelebi Sultan Mehmed’in kızı Sultan Hatun ile evliliğinden Kasım, Pîr Ahmed, Alâeddin, Karaman, Nûre Sofu ve Süleyman adlı 6 çocuğu dünyaya geldi [2]. İbrahim Bey bu oğullarına rağmen büyük oğlu İshak’ı veliaht yaptı [1].
Pîr Ahmed ile İshak Bey Kardeş miydi?
Evet, Pîr Ahmed Sultan Hatun’dan, İshak ise bir cariyeden doğmuştu. İshak’ın veliaht tayin edilmesi üzerine Sultan Hatun’dan olan oğullar birleşerek babalarına karşı ayaklandı ve Konya’yı kuşattı [2].
İbrahim Bey’in Ölümü ve Ülkenin Bölünmesi
İbrahim Bey ağır hastalandığında Pîr Ahmed Konya’da hükümdarlığını ilan etti. İbrahim Bey oğlu İshak ile birlikte Konya’dan kaçtı ve 1464’te Gevele Kalesi’ne varmadan yolda öldü. Cenazesi Lârende’deki türbesine gömüldü.
İbrahim Bey’in ölümünden sonra Karaman ülkesi 2 kardeş arasında bölündü. İshak merkezi Silifke olan Ermenek ve Mut yörelerini aldı. Pîr Ahmed ise ova kesiminin hâkimi oldu ve Konya’da oturdu.
Uzun Hasan’ın Desteğiyle Karaman Tahtına Çıkışı
İshak Bey, Karaman ülkesini ele geçirmek için Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın yardımını aldı [4]. Pîr Ahmed ise Fatih Sultan Mehmed’e sığındı [3].
Fatih Sultan Mehmed’in Bosna’da bulunduğu 1464 sonbaharında Uzun Hasan önce Dulkadıroğlu Arslan Bey’in üzerine yürüdü. Ardından İshak Bey’in kardeşlerine karşı savaşarak Kayseri, Develi, Aksaray, Konya ve Beyşehri’ni aldı ve bu şehirleri İshak Bey’e teslim etti. İshak Bey bu şehirlerde Memlük sultanı Hoşkadem adına hutbe okuttu. Bunun üzerine Pîr Ahmed ve kardeşleri Fatih Sultan Mehmed’in yanına sığındı.
İshak Bey Osmanlılar’a Hangi Toprakları Teklif Etti?
İshak Bey tahtını güvence altına almak için bir yandan Memlük sultanının himayesini istedi, öbür yandan Fatih Sultan Mehmed ile uzlaşmaya çalıştı. Akşehir, Beyşehri ve Seydişehri’ni Osmanlılar’a bırakmaya razı olduğunu bildirdi. Fatih Sultan Mehmed ise Çarşamba Suyu’nun sınır olarak kabul edilmesini istedi ve anlaşma sağlanamadı. Padişahın yanında bulunan Pîr Ahmed bu şartı kabul etti, Kayseri üzerindeki hak iddiasından vazgeçti ve padişahın seferlerine bizzat katılma sözü verdi [3].
Pîr Ahmed’e Yenilmesi
Osmanlı kuvvetlerinin yardımıyla harekete geçen Pîr Ahmed, Haziran 1465’te İshak Bey’i yendi. Pîr Ahmed bu zaferle Silifke Kalesi dışında bütün Karaman ülkesini idaresi altına aldı [3].
İshak Bey Nerede ve Ne Zaman Öldü?
Yenilgiden sonra İshak Bey Uzun Hasan’ın yanına sığındı ve kısa bir süre sonra, Ağustos 1465’te öldü.
Oğlu ve Silifke Kalesi
1471’de Silifke Kalesi, İshak Bey’in oğlu ile eşinin idaresindeydi. Kaleyi savunmakta zorlanan oğlu, Fatih Sultan Mehmed’e haber göndererek bağlılığını ve kaleyi teslim etmek istediğini bildirdi. Bunun üzerine Gedik Ahmed Paşa 1472’de İçel’e gidip kaleyi teslim aldı [5].
İshak Bey’den Sonra Karamanoğulları
Pîr Ahmed Osmanlı himayesinin şartlarına uymayınca Osmanlı ordusu 1468’de Konya’yı ve Gevele Kalesi’ni aldı. Pîr Ahmed Toros bölgesinde direnmeyi sürdürdü. Akkoyunlu tehlikesi ortadan kalktıktan sonra 1474’te düzenlenen Osmanlı seferiyle Niğde, Develi ve kıyı şehirleri de alındı ve bundan sonra Karamanoğulları Beyliği’nin toprakları tamamen Osmanlı idaresine geçti ve beylik yıkıldı [1].
Kaynakça:
- Faruk Sümer, “Karamanoğulları”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XXIV, İstanbul 2001, s. 454-460.
- Bilal Gök, “İbrahim Bey Devri (1423-1464) Karaman-Osmanlı Münasebetleri”, Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, c. 5, sy. 10 (Temmuz-Aralık 2012), s. 107-121 (s. 110, 117).
- Halil İnalcık, “Mehmed II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XXVIII, İstanbul 2003, s. 395-407.
- Faruk Sümer, “Uzun Hasan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XLII, İstanbul 2012, s. 261-264.
- Şenol Çelik, “Silifke”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. XXXVII, İstanbul 2009, s. 200-202.
