1926 Ankara Antlaşması

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (7 votes, average: 4,43 out of 5)
Loading...


1926-ankara-antlasmasi
 
 
Çeşit
İmzalanma Tarihi5 Haziran 1926
YerAnkara
İmzacı
devletler
Birleşik Krallık Birleşik Krallık
Irak Krallığı Irak Krallığı
Türkiye Türkiye

İmzalayanlar


DilleriTürkçe, İngilizce

Mondros ateşkesi sırasında Musul Osmanlı devletine bağlı konumdadır; fakat İngiltere Mondros’un 7. Maddesi gereği anlaşma imzalandıktan biraz sonra Musul’u işgal etmiştir. O dönemde milli Mücadele olduğu için Türkiye Büyük Millet Meclisi Musul ile ilgilenememiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Musul ve Kerkük’ün Misak-ı Milli sınırlarına dahil olduğunu ve İngiltere’nin Musul’u yine Türkiye’ye bırakması gerektiğini söyledi. İngiltere ise bu konunun Milletler Cemiyeti’ne götürülmesinin doğru olduğunu düşündü ve buna göre bir karar verdi. Musul sorununun artık çözüm bulması için ilk defa 1924 yılında İstanbul’da Haliç Konferansı’nda görüşmelere başlandı. Bu görüşmelerde İngiltere hem Musul hem de Hakkari’yi istemiştir. Bu sebeple çözüm sağlanamamıştır. Daha sonra 1926 yılında konu Milletler Cemiyeti’ne götürülmüştür; ancak sorun yine çözüm bulamamıştır. Çözüm bulunamayınca konu Yüksel Adalet Divanına verilmiştir, buradan da olumlu bir sonuç çıkmamıştır.

En sonunda Londra ve Ankara ile yapılan görüşmelerde ortak noktaya varıldı. Sonuç olarak 5 Haziran 1926 tarihinde Ankara antlaşması imzalanmıştır. Irak 1932’de İngiltere’den bağımsızlık kazanmasının ardından Türkiye ile Irak arasında bir protokol imzalanmıştır ve aynen devam edilmesine karar verilmiştir.


1926 Ankara Antlaşması Maddeleri

  1. Musul ve Kerkük vilayetleri Irak’a verilecektir.
  2. Irak sınırı Milletler Cemiyeti’nin 29 Ekim 1924 yılındaki aldığı kararla kesin olarak belirtilmiştir.
  3. Milletler Cemiyeti’nin belirttiği sınır kararını iki devlette kabul edecek ve bozmak için herhangi bir eylem hazırlığına girmeyecektir.
  4. Türkiye ve Irak arasında sınır Brüksel hattı olduğu kararlaştırıldı.
  5. Irak Musul’dan elde ettiği petrolün %10’unu 25 yıllık süre boyunca Türkiye’ye verecektir.
  6. Türkiye bu parayı 4 yıl boyunca almıştır ancak kalan 21 yıllık hakkını ise 500.000 Sterlin’e İngiltere lehine vazgeçmiştir.
  7. Irak hükümeti antlaşma imzalanana kadar kendi halkından Türkiye lehine konuşanlara genel af tanıyacağını söyler.
  8. Türkiye ve Irak, dost devletler arasında yapılan “suçluların iadesi“ için görüşmeye karar vermiştir.
  9. Antlaşmanın 2. faslı yürürlüğe girdiğinden itibaren on sene müddetle yürürlükte kalacaktır.
  10. 10 sene sonra taraflardan biri fes etme hakkına sahip olabilecektir.
  11. Maddeler taraflarca tasdik edilecek ve derhal Ankara’ya gönderilecektir.
  12. Antlaşma tastik edildikten sonra Lozan Antlaşması’nı imzalayan devletlere gönderilecektir.

Irak’ın Toprak Bütünlüğü Bozulursa Ne Olur?

5 Haziran 1926’da Türkiye, Irak ve İngiltere arasında Ankara Anlaşması imzalanmıştır. Bugünkü Türkiye-Irak sınırı çizilmiştir ve toprak bütünlüğü bozulma ihtimaline karşı koruma altına alınmıştır. Yazımızın altındaki videoda görebileceğiniz üzere Prof. Dr. İlber Ortaylı kültürel haklarımızın var olduğunu açıklamıştır. Yazılan ve sizlere aktarılanlar haricinde gizli maddeler bulunmamaktadır.

Antlaşmanın ilk maddelerinde sınır çok ayrıntılı olarak anlatılmıştır. 5. Maddede ise şu şeklide bahsedilmiştir;

“Kesinliğini ve bozulmazlığını kabul ederek bunu değiştirmeyi amaçlayan herhangi bir girişime geçmemeyi“ kabul ettikleri belirtilmiştir.

Antlaşma ve sınırlar olarak süresizdir ve sınırlar değiştirilmemek üzere çizilmiştir. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra 29 Mart 1946’da Irak ve Türkiye arasında Ankara’da başka bir antlaşma daha yapılmıştır.

1926 Ankara Antlaşması Tam Metni

1926-ankara-antlasmasi-resmi-gazete

1926 Ankara Antlaşması’nın Resmi Ceride ‘de yayınlanan görüntüsü.

Milletler Cemiyeti Konseyi Maddeleri

  • Alınan kararlara her iki tarafta uyacak
  • Türkiye – Irak sınırı Brüksel’deki gibi kalacak
  • Ancak bu kararlar alınırken Türkiye, Birleşmiş Milletlere üye olmamıştır.
  • Kararlar oy birliği sağlanarak alınacaktır.
  • İngiltere ve Türkiye oylamaya katılabilecektir ancak oyları sayılmayacaktır.
  • Türkiye toplantıya katılsa bile söz hakkı olmamış olacaktır.

Türkiye bu kararlar doğrultusunda haklı olarak itiraz eder. Devletin rızası alınmadan oyunun sayılmaması hükmüne bağlanan karar, o devletin haklarını ortadan kaldırmamış olacaktır düşüncesi ile kararı reddeder ve birleşmiş Milletlere bildirir toplantıya da katılmaz. İngilizlerin planlamış olduğu bu oyuna Türkler gelmemiş olur.

1936 yılında Irak ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 18 Temmuz 1936 gününden itibaren, 1926 Ankara antlaşmasına bazı hükümler getirilmiştir onlar şu şekildedir.

  • Sınır komisyonu 6 ayda bir toplanmaktadır
  • Sınır konuları gözden geçirilmektedir
  • Antlaşmayı imzalayanlar, sınır bölgesinde diğer devlete karşı olan propagandalara izin vermeyecektir; ancak bu maddeye uyulmamaktadır.



Ankara Antlaşması İle Yanlış Bilinen Petrol Gelirleri

Yapılan müzakereyle Türkiye, 500 bin Sterlin karşılığında Musul petrolünden alacağı paydan vazgeçmiştir diye bilinmektedir ancak bu yanlıştır. Ankara antlaşmasının 14. Maddesinde Türkiye’nin Irak’ın petrol gelirlerinden 25 yıl süreyle %10 pay alınması belirtilmiştir. Türkiye isterse payını 500 bin Sterlin nakit olarak da alabileceği belirtilmiştir. Türkiye bunu kabul etmeyip 25 yıl süreyle yüzde 10’luk kısmı almayı kabul etmiştir.

14. Maddenin Önemi

  • Her iki ülke için ortak çıkar sağlayacak madde 25 yıl süreyle içinde Türkiye’ye yüzde 10 ödeyecektir
  • Musul’un Türkiye’ye ait olduğu ya da petroller üstünde hakkımızın bulunduğu maddedir.
  • Bu madde yerine getirilmemiştir.
  • Yerine getirilmeyen maddede Ankara, ödemelerin kontrolünü yapmamıştır.

Türkiye – Irak sınırı

Türkiye ile Irak (Kuzey Irak) arasındaki çizgi, Cemiyet-i Akvam’ın 29 Ekim 1924 tarihindeki oturumunda belirlenmiştir. Dicle ırmağı ile Habur çayının birleşmesinden başlayarak Habur çayının orta çizgisine kadar ve bu çayın Hazil çayı ile birleştiği yere dek; Siyomez’den geçen çay kavşağının kaynağına 3 kilometre uzaklıktaki bir noktasına dek. Siyomezden geçen çay havzasının kuzeyinde bulunan tepeye dek doğuya giden çizgi, havzanın kuzeyindeki tepelerden Bilakis dağına. Bayco çayının Robozak’daki koluna kadar olan yerleri ve daha birçok havzayı ve çayı kapsamaktadır.

Türkiye İle Irak Arasındaki Komşuluk Maddeleri

  • Taraflar bir veya birden fazla kişilerin eşkiyalık için girişecekleri hazırlıklara, sahip oldukları her türlü kaynak ile karşı koyacak ve geçmelerine engel olacaktır.
  • Yetkili memurlar yağmacılık ve eşkiyalık yapmak için hazırlıkta bulunanları duydukları an birbirlerine haber vereceklerdir.
  • Haber alan bütün memurlar söz konusu olaya engel olmak için ellerinden gelen her türlü gayreti göstermek zorundadırlar.
  • Sınır mıntıkasında bir cinayet işlenirse ve diğer mıntıkaya giderse yağma edilen eşyalarla birlikte hangi uyruğa ait ise ona teslim edilecektir.
  • Türkiye ve Irak memurları siyasi öneme sahip her türlü haberleşmeden kaçınacaktır.
  • Taraflar propaganda ve sıkıntı çıkarmaya çalışan topluluklara izin vermeyecektir.
  • Antlaşmanın hükümlerini kolaylaştırmak ve iyi ilişkiler sürdürmek için karşılıklı Türkiye ve Irak hükümetleri tarafından tayin edilecektir.
  • Eşit sayıda olan memurlar “Daimi Hudüd Komisyonu” kurulacak en az 6 ayda bir kere toplanılacak ve sıkıntı olan bütün konuları dostça çözecektir.

Günümüzde  Türkiye ile Kuzey Irak Arasındaki Siyasi Durum

Türkiye Cumhuriyeti ile Irak arasında sonuca varılan bu maddeler ışığında siyaseten gelişmeler 2017 Eylül ayı itibariyle tırmanmış durumda. Sözde Kürdistan hayali ile bağımsız devlet kurmaya çalışan Mesut Barzani, Irak merkezi yönetiminden ayrılarak referandum için adım atmış durumda. Birleşmiş Milletler, Türkiye, Irak ve İran gibi uluslarası kuruluşlar da bu bağımsızlığın bölgeye huzur getirmeyeceği görüşündedir. IKBY (Irak Bölgesel Kürt Yönetimi) tarafından yapılacağı söylenen referandum sürecinde neler olacağı ise bilinmiyor. Yazıyı olabildiğince güncel tutmaya çalışıp gündemdeki durumları makalemizden sürekli takip edebilirsiniz. Son toplanan MGK ise çok ciddi kararlar aldı. MGK sonrası bildiride, tüm hakların mahfuz tutulacağı açıklandı.Kuzey Irak’a Türkiye girerse Barzani’yi sıkıntılı süreç bekliyor olacak. TBMM ise 23 Eylül Cumartesi günü Olağanüstü şekilde toplanıyor.

Yardımcı Olabilecek Bağlantılar

Yardımcı Olabilecek Videolar:

3 Comments
  1. 2 Ekim 2017
  2. 12 Kasım 2017

Yorum Yaz!